25 czerwca 2026
,Francja
Infografika, opracowana na podstawie danych Banku Światowego, wyraźnie pokazuje, jak nierównomiernie rozmieszczone są lasy na terenie państw europejskich. Przepaść między najbardziej i najmniej zalesionymi krajami kontynentu jest ogromna — za nią stoi skomplikowane splot geografii, klimatu i wielowiekowej historii zagospodarowania ziem.
Niepodważalnymi liderami rankingu pozostają Finlandia i Szwecja: lasy pokrywają około siedemdziesięciu procent ich terytorium. Do pierwszej grupy należą także Czarnogóra i Słowenia — państwa, w których warunki przyrodnicze sprzyjały zachowaniu rozległych kompleksów leśnych. Na przeciwnym końcu skali znajdują się kraje o wysokim udziale terenów zurbanizowanych lub rolniczych, gdzie pokrycie leśne jest znacznie skromniejsze.
Europejskie lasy są niezwykle zróżnicowane. Na północy kontynentu rozciągają się borialne kompleksy — tajga obejmująca Finlandię, Szwecję i Rosję. Na południe od nich przechodzą w lasy mieszane i liściaste o innym składzie gatunkowym i cechach ekologicznych.
Wysoki poziom zalesienia Europy Północnej w dużej mierze wynika z pasa borealnego: surowy klimat i niska gęstość zaludnienia historycznie hamowały rozwój rolnictwa, pozwalając dużym ekosystemom leśnym istnieć praktycznie nietkniętym. Inny obraz widać w Danii i Holandii: żyzne równiny tych krajów przez stulecia były intensywnie uprawiane i zasiedlane, co nieuchronnie prowadziło do zmniejszenia areału leśnego.
Rzeźba górska działa w przeciwnym kierunku. Strome stoki słabo nadają się do intensywnego zagospodarowania rolniczego, dlatego w Słowenii, Austrii i kilku krajach bałkańskich lasy zachowały się dzięki trudno dostępnemu krajobrazowi górskiemu. W ten sposób wysokość nad poziomem morza i charakter rzeźby terenu często okazują się decydującymi czynnikami określającymi stan pokrywy leśnej.
Warunki przyrodnicze nie są jedyną zmienną w tym równaniu. Polityka państwa w zakresie użytkowania lasów, programy ochrony przyrody oraz celowe odnowienie lasów pozwoliły kilku krajom nie tylko zachować, ale i powiększyć powierzchnię lasów. W niektórych regionach lasy rozszerzają się w sposób naturalny: porzucone, mało produktywne użytki rolne stopniowo zarastają. Właśnie tym tłumaczy się fakt, że dwa kraje o podobnym klimacie mogą wykazywać zasadniczo różne wskaźniki zalesienia — wszystko zależy od historii użytkowania ziemi i aktualnych decyzji zarządczych.
Na tle globalnego zmniejszania się pokrywy leśnej Europa jawi się jako wyjątek: w ciągu ostatnich trzydziestu lat powierzchnia lasów na kontynencie jako całości rosła. Wzrost ten trwa mimo coraz częstszych pożarów lasów, susz, wiatrołomów i gradacji owadów szkodników. Raport State of Europe's Forests 2025 potwierdza pozytywną dynamikę, jednak odnotowuje także rosnące presje na ekosystemy leśne.
Wskaźniki pokrycia leśnego i bioróżnorodności ogólnie się poprawiają, choć w niektórych regionach tempo wzrostu spowalnia, a zagrożenia ze strony pozyskiwania drewna, zaburzeń naturalnych i zmian klimatu nasilają się.
— State of Europe's Forests 2025
Zwiększenie powierzchni lasów samo w sobie nie oznacza rozwiązania problemu. Zadanie zachowania zdrowych, odpornych i zdolnych do regeneracji ekosystemów leśnych staje się coraz bardziej złożone i wymaga kompleksowego podejścia — takiego, w którym interesy gospodarcze, agenda klimatyczna i cele ochrony przyrody rozpatrywane są w nierozerwalnym związku.
