6 czerwca 2026
,Francja
Ogrzewanie drewnem pozostaje na Słowacji jedną z najpopularniejszych form ogrzewania, przede wszystkim w domach jednorodzinnych i mniejszych miejscowościach. Dla wielu gospodarstw domowych stanowi przystępne cenowo i sprawdzone rozwiązanie. W ostatnim czasie krąży jednak wiele wprowadzających w błąd informacji na temat działań ekologicznych, norm emisyjnych i rzekomych zakazów starszych kotłów, co słusznie wywołuje zamieszanie w społeczeństwie.
Przede wszystkim należy wiedzieć, że Słowacja nie wprowadziła dotychczas zakazu kotłów 1. i 2. klasy emisyjnej – w przeciwieństwie do sąsiednich Czech, gdzie podobne ograniczenia już obowiązują. Gospodarstwa domowe mogą nadal użytkować starsze kotły bez obaw o sankcje, ponieważ samo użytkowanie starego kotła nie jest na Słowacji karalne. Stare kotły są wprawdzie najmniej ekologiczne – mają niższą sprawność, wytwarzają więcej emisji i zużywają więcej paliwa – jednak ich użytkowanie pozostaje legalne. Ograniczona jest natomiast sprzedaż nowych nieekologicznych kotłów: na rynek można wprowadzać wyłącznie urządzenia spełniające obowiązujące normy emisyjne.
Problemem nie jest tylko wiek kotła, ale także to, co się w nim spala. Słowackie przepisy zabraniają w domowych kotłach spalania tworzyw sztucznych, odpadów komunalnych, drewna chemicznie impregnowanego oraz innych nieodpowiednich materiałów. Do kotła należy wyłącznie paliwo zalecane przez producenta – najlepiej wysokiej jakości suche drewno, węgiel lub inne dozwolone paliwa. Spalanie odpadów znacząco pogarsza jakość powietrza, zagraża zdrowiu mieszkańców w okolicy i może skutkować grzywnami w wysokości od kilkuset do kilku tysięcy euro.
Kotły na paliwa stałe klasyfikuje się według klas emisyjnych normy EN 303-5, które określają poziom emisji oraz ogólną sprawność urządzenia. Kotły 1. i 2. klasy są najstarsze i jednocześnie najbardziej zanieczyszczające. Klasy 3 i 4 są bardziej efektywne i mniej obciążające środowisko, natomiast 5. klasa emisyjna reprezentuje najnowocześniejsze urządzenia niskoemisyjne dostępne na rynku.
W związku z europejskim prawodawstwem krążą wprowadzające w błąd twierdzenia, według których Unia Europejska planuje całkowicie zakazać ogrzewania drewnem. Nie odpowiada to jednak rzeczywistości. Drewno jako paliwo pozostaje legalne, a celem europejskich przepisów jest przede wszystkim ograniczanie emisji, zwiększanie sprawności oraz wspieranie nowocześniejszych technologii spalania. Komisja Europejska przygotowuje wprawdzie surowsze wymagania dla urządzeń na paliwa stałe – będą one dotyczyć głównie nowych kotłów wprowadzanych na rynek mniej więcej od 2027 roku – nie będzie to jednak automatyczny zakaz istniejących kotłów w gospodarstwach domowych. Planowane zmiany dotkną przede wszystkim producentów i nowych urządzeń.
Wymiana starego kotła nie jest więc na razie obowiązkowa, państwo aktywnie wspiera ją jednak dotacjami. Przykładem jest program Obnov dom, dzięki któremu gospodarstwa domowe mogą uzyskać dofinansowanie na modernizację ogrzewania. Nowy kocioł może wprawdzie kosztować kilka tysięcy euro, inwestycja zwykle się jednak zwraca – przynosi niższe zużycie paliwa, wyższą sprawność, mniejsze emisje oraz wygodniejszą codzienną obsługę.
Podsumowanie: na Słowacji obecnie nie obowiązuje zakaz kotłów 1. i 2. klasy emisyjnej, ogrzewanie drewnem pozostaje legalne, sprzedaż nowych nieekologicznych kotłów jest ograniczona, a spalanie odpadów jest surowo zabronione. Ponieważ przyszłość ogrzewania zmierza w kierunku bardziej ekologicznych technologii, zaleca się gospodarstwom domowym śledzenie zmian w przepisach i planowanie modernizacji systemu grzewczego z odpowiednim wyprzedzeniem.
