REP PMCB nasyca kanały odzysku we Francji

Wdrożenie REP PMCB (rozszerzonej odpowiedzialności producenta za produkty i materiały budowlane) znacząco zwiększyło segregację na placach budowy… jednocześnie wywołując natychmiastowy efekt w dalszej części łańcucha. Ilości zbieranych odpadów drzewnych szybko wzrosły, co postawiło kanały odzysku pod dużą presją.

„Dzisiaj nasze kanały odzysku drewna są przeciążone”, podsumowuje jeden z uczestników sektora, podkreślając, że „REP zachęca do segregacji, ale punkty odbioru nie są jeszcze przygotowane na przyjęcie takich ilości”.

W wielu regionach operatorzy zgłaszają strumienie odpadów określane jako „ogromne” oraz zdolność absorpcji, która z trudem nadąża za tempem przyrostu.

We Francji odpady drzewne stanowią około 7,4 miliona ton zbieranych rocznie. Prawie jedna trzecia — czyli 2,5 miliona ton — pochodzi z sektora budowlanego. Mimo postępów w segregacji, około 1,6 miliona ton nadal trafia na składowiska, co profesjonaliści określają jako prawdziwe „marnotrawstwo”. Dla branży sytuacja wydaje się znajoma: po wprowadzeniu REP DEA (dla mebli) rynek odzysku drewna również znalazł się w stanie przeciążenia, ponieważ punkty odbioru przez kilka lat nie były w stanie przyjąć napływu materiałów.

Przyspieszona segregacja na placach budowy i masowy napływ „drewna B”

Na placach budowy REP PMCB wyraźnie przyspieszyła organizację segregacji, szczególnie w działaniach związanych z rozbiórkami i stolarką.

„Teraz uczestnicy sektora budowlanego organizują się, aby segregować”, zauważają operatorzy, podkreślając, że w ciągu trzech lat segregacja stała się niemal systematyczna u niektórych podmiotów.

Bezpośrednią konsekwencją jest znacząco większa ilość odpadów trafiających do obiegu przygotowania i przetwarzania.

Głównym punktem napięcia jest „drewno B” (meble, okna, drewno z różnych zastosowań), strumień heterogeniczny i technicznie bardziej skomplikowany do skierowania. Wielu uczestników opisuje branżę jako „zalewaną drewnem B, z którym nie wiadomo, co zrobić”, wspominając o ilościach określanych jako „przerażające”. Eko-organizacje potwierdzają szybki wzrost ilości zbieranych odpadów: jedna z nich wskazuje, że do września zebrała 250 000 ton odpadów drzewnych, w porównaniu do 120 000 ton w tym samym okresie rok wcześniej.

Dwa główne kierunki odzysku obecnie, oczekiwane zdolności do 2028 roku

Na obecnym etapie odzysk zebranych odpadów drzewnych opiera się głównie na dwóch kierunkach. Spośród około 5,8 miliona ton odpadów drzewnych uznanych za „dobrze odzyskane”, 3,2 miliona ton zasila przemysł płyt drewnianych i produkcję palet. Z kolei odzysk energetyczny odpowiada za 2,6 miliona ton.

W średnim terminie prognozy zakładają znaczący wzrost zdolności do 2028 roku, szczególnie w sektorze energetycznym. Zdolności recyklingowe mogą niemal się podwoić, podczas gdy zdolności odzysku energetycznego mogą osiągnąć 5,6 miliona ton. W przemyśle płyt drewnianych trend zmierza już w kierunku większego wykorzystania drewna z recyklingu: zakłady kupują co roku około 20% więcej drewna z recyklingu, stopniowo odchodząc od drewna leśnego.

Pozostaje jednak istotna niewiadoma: popyt końcowy. Europejski i francuski rynek mebli z płyt wiórowych na obecnym etapie nie wykazuje wystarczająco dynamicznego wzrostu, by zagwarantować trwały zbyt coraz większych ilości.

Najbardziej dynamicznym motorem wydaje się być energetyka, z licznymi projektami konwersji kotłowni, zwłaszcza z oleju opałowego na drewno. Realizatorzy projektów podkreślają niższe emisje w ramach surowych regulacji (instalacje klasyfikowane, specyfikacje). Pojawia się jednak paradoks: jeśli zbyt wiele projektów zostanie zrealizowanych jednocześnie, branża może znaleźć się w sytuacji nadpodaży zdolności, z „większą liczbą projektów niż rzeczywistych dostępnych strumieni drewna”.

Eksport, kontrowersje wokół REP i napięcia cenowe

Innym drażliwym tematem jest lokalizacja punktów odbioru. Spośród odzyskanego zasobu około 33% objętości jest eksportowanych, z powodu braku wystarczających rozwiązań krajowych lub, częściej, ponieważ najbliższy punkt odbioru znajduje się po drugiej stronie granicy.

Niektórzy specjaliści przytaczają sytuacje, w których „najbliższe punkty odbioru znajdują się w Hiszpanii”.

Operatorzy przypominają jednak, że te strumienie kierowane są głównie do krajów sąsiednich, a Szwecja jest wymieniana jako marginalna, z mniej niż 1% eksportu.

W tym kontekście funkcjonowanie gospodarcze REP spotyka się z krytyką. Niektórzy uczestnicy uważają, że eksportowane strumienie powinny pozostać we Francji i oskarżają system o ułatwianie wywozu za granicę poprzez pokrywanie kosztów transportu do punktu odbioru.

„REP podważają naszą pracę, ponieważ oferują darmowy transport do punktu odbioru, niezależnie od jego lokalizacji”, twierdzi jeden z uczestników, przytaczając skrajny przypadek wysyłki „do Szwecji” finansowanej przez REP.

Eko-organizacje i wielu operatorów tonują te wypowiedzi, podkreślając przede wszystkim „lokalny” charakter eksportu.

Branża opiera się również na kluczowym ogniwie: przygotowaniu. Około 120 zakładów we Francji zajmuje się segregacją i dostosowaniem drewna do specyfikacji punktów odbioru, zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Ta organizacja nie zapobiega jednak narastającym napięciom gospodarczym: ceny są opisywane jako bardzo zróżnicowane w zależności od regionu, wyższe w północno-wschodniej Francji, i stale rosną w przypadku odpadów drzewnych z budownictwa wycofanych z użycia. Oczekiwany wzrost popytu energetycznego może te napięcia jeszcze nasilić.

Podsumowując, REP PMCB niewątpliwie przyspieszyła segregację i pozwoliła na odzyskanie ilości wcześniej rozproszonych — lub składowanych. Jednak branża musi jeszcze nadrobić tempo po stronie punktów odbioru, zarówno w recyklingu, jak i energetyce, oraz wzmocnić swoją sieć terytorialną. W przeciwnym razie przeciążenie zdolności, eksport z konieczności i wzrost cen mogą się trwale zadomowić.