wczoraj o 12:29
,Niemcy
Niewielkie wyręby o powierzchni do dwóch hektarów odpowiadają za największą część strat węgla w tropikach. Mimo że ich udział w całkowitej powierzchni wyrębów wynosi zaledwie 5%, generują one 56% strat węgla.
Mowa o tym w najdokładniejszej jak dotąd rekonstrukcji zmian zasobów węgla w lasach tropikalnych w okresie 1990–2020.
Według szacunków badaczy w ciągu trzech dekad lasy tropikalne straciły niemal 16 mld ton węgla. Główne straty dotyczyły wilgotnych, gęstych lasów o wysokiej koncentracji węgla. Jednocześnie nienaruszone kompleksy leśne nadal pochłaniają węgiel, jednak to pochłanianie wystarcza jedynie do utrzymania bilansu zbliżonego do neutralnego.
Badanie przygotował zespół francuskiego Laboratorium Nauk Klimatycznych i Ekologicznych (LSCE). Obejmuje ono trzy dekady i pozwala oddzielnie ocenić zarówno straty, jak i przyrost węgla w tropikalnych ekosystemach leśnych.
Kluczowym elementem pracy była metodologia. Naukowcy połączyli obserwacje satelitarne, zdolne do rejestrowania zmian na obszarach mniejszych niż jeden hektar, z nowymi modelami odbudowy biomasy. Umożliwiło to stworzenie map zmian zasobów węgla o rozdzielczości 30 metrów — znacznie dokładniejszych niż w poprzednich globalnych ocenach.
Takie podejście pozwoliło uwzględnić wpływ rodzaju zaburzenia, jego skali oraz lokalnych warunków klimatycznych na tempo i charakter regeneracji lasów.
Jeden z kluczowych wniosków badania dotyczy fragmentarycznych wyrębów. Polany o powierzchni mniejszej niż dwa hektary występują znacznie częściej niż duże wyręby i nierzadko pojawiają się na obszarach o szczególnie wysokich zasobach węgla. W sumie prowadzi to do nieproporcjonalnie dużych strat.
W przeciwieństwie do wielkoskalowych wyrębów przemysłowych lub dużych pożarów, takie zmiany mają często rozproszony charakter i są trudniejsze do monitorowania. Chodzi m.in. o lokalne rozszerzanie rolnictwa, wypas bydła, budowę dróg oraz stopniowy rozwój zabudowy.
Badacze podkreślają, że wiele drobnych wyrębów ma długotrwały lub nieodwracalny efekt. Po takich ingerencjach las często się nie odnawia, co oznacza długoterminową utratę zdolności pochłaniania węgla. Szczególnie wrażliwe pozostają wilgotne lasy tropikalne o wysokiej koncentracji biomasy.
Wyniki badania mają istotne znaczenie dla polityki klimatycznej i ochrony przyrody. Wskazują na konieczność wzmocnienia monitoringu drobnych wyrębów, lepszego planowania infrastruktury oraz skoncentrowania wysiłków na ochronie lasów o największych zasobach węgla.
Autorzy zwracają również szczególną uwagę na odtwarzanie lasów. Zgodnie z uzyskanymi danymi nawet niewielkie polany mogą znacząco wpływać na globalny bilans węgla, dlatego wspieranie naturalnej regeneracji oraz odbudowy ekosystemów leśnych jest kluczowe dla osiągnięcia celów klimatycznych.
